Wat de AVG betekent voor zzp’ers en hoe je aan de regels voldoet

avg zzp

De AVG geldt voor iedere zzp’er die persoonsgegevens verwerkt, zonder uitzondering voor kleine ondernemingen. Dat klinkt abstract, maar het raakt heel concrete zaken: een klantenlijst, een nieuwsbrief, een gedeeld document in Dropbox. Wie structureel met persoonsgegevens werkt, moet aantoonbaar aan de regels voldoen.

Wat de AVG precies inhoudt

De Algemene Verordening Gegevensbescherming trad op 25 mei 2018 in werking en is de Nederlandse invulling van de Europese privacywet GDPR. De wet regelt hoe persoonsgegevens mogen worden verzameld, opgeslagen en gebruikt. Persoonsgegevens zijn alle gegevens die herleidbaar zijn tot een individu, van een naam en e-mailadres tot gezondheidsgegevens.

Een onderscheid dat hierbij belangrijk is: gegevens over een organisatie vallen niet onder de AVG, gegevens over een persoon wel. Bijzondere persoonsgegevens, zoals informatie over gezondheid, ras, godsdienst of politieke voorkeur, zijn extra beschermd en vragen om aanvullende maatregelen.

In Nederland houdt de Autoriteit Persoonsgegevens toezicht op de naleving. Zij kunnen bij overtredingen boetes opleggen die kunnen oplopen tot maximaal € 20 miljoen of 4% van de wereldwijde jaaromzet. De inning verloopt via het Centraal Justitieel Incassobureau.

Welke documenten je als zzp’er op orde moet hebben

Bij Leidinggevers.nl zien we dat zzp’ers de AVG-verplichtingen regelmatig onderschatten. Toch zijn de vereiste documenten overzichtelijk. De volgende vijf zijn de kern:

  • Privacyverklaring: verplicht voor iedereen van wie je persoonsgegevens verwerkt. Je verstrekt deze verklaring actief aan betrokkenen.
  • Privacybeleid: beschrijft intern hoe je omgaat met persoonsgegevens en welke maatregelen je neemt.
  • Verwerkingsregister: een overzicht van alle verwerkingen van persoonsgegevens die je uitvoert. Dit mag elektronisch worden bijgehouden.
  • Verwerkersovereenkomst: een contract met partijen die namens jou persoonsgegevens verwerken, zoals een boekhouder, nieuwsbriefprovider of cloudopslagdienst.
  • Datalekregister: een intern register waarin je datalekken vastlegt, ook als je ze niet hoeft te melden.

Het verwerkingsregister is formeel alleen verplicht voor organisaties met meer dan 250 medewerkers, maar wie structureel bijzondere persoonsgegevens verwerkt, is ook als zzp’er verplicht dit bij te houden. In de praktijk is het voor nagenoeg iedere zzp’er zinvol om het register op orde te hebben.

Verwerkersovereenkomsten: wanneer je ze nodig hebt

Zodra een andere partij persoonsgegevens van jouw klanten te zien krijgt of verwerkt, heb je een verwerkersovereenkomst nodig. Dit is breder dan veel zzp’ers denken. Denk aan een boekhouder die facturen met klantgegevens verwerkt, een platform als Mailchimp voor het versturen van nieuwsbrieven, of een cloudopslag zoals Dropbox waar je klantdossiers in bewaart.

In de verwerkersovereenkomst leg je vast wat de verwerker wel en niet mag doen met de gegevens, hoe beveiliging is geregeld en hoe lang gegevens bewaard worden. Veel grote platforms bieden standaard verwerkersovereenkomsten aan in hun gebruiksvoorwaarden. Controleer of die overeenkomst voldoet aan de AVG-eisen voordat je akkoord gaat.

Datalekken melden binnen 72 uur

Bij een datalek heb je maximaal 72 uur om melding te doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Een datalek is elke inbreuk op de beveiliging die leidt tot verlies, onrechtmatige toegang of openbaarmaking van persoonsgegevens. Dat kan een gehackt e-mailaccount zijn, maar ook een verkeerd verstuurde e-mail met klantgegevens in de CC.

Niet elk datalek hoeft gemeld te worden. Alleen lekken waarbij de kans bestaat dat betrokkenen schade ondervinden, zijn meldingsplichtig. Alle lekken, ook de niet-meldingsplichtige, noteer je in je eigen datalekregister.

De AVG voor zzp’ers in de zorg

Zzp’ers in de zorg hebben te maken met een extra laag verplichtingen, omdat gezondheidsgegevens onder bijzondere persoonsgegevens vallen. Ze zijn zelf hoofdelijk aansprakelijk voor het naleven van de AVG, ook wanneer ze werken via een instelling of zorgplatform.

Welke rol een zzp’er in de zorg vervult, bepaalt wie verantwoordelijk is voor welke AVG-verplichtingen. Er zijn drie mogelijke posities:

  1. Verwerkingsverantwoordelijke: de zzp’er bepaalt zelf het doel en de middelen van de gegevensverwerking en is dan volledig verantwoordelijk voor alle AVG-verplichtingen, inclusief een eigen verwerkingsregister en datalekregister.
  2. Verwerker: de zzp’er verwerkt gegevens in opdracht van een andere partij, zoals een zorginstelling. In dat geval is er een verwerkersovereenkomst nodig tussen beide partijen.
  3. Intern beheer: de zzp’er werkt feitelijk als onderdeel van een instelling. De instelling is dan verantwoordelijk voor de AVG-naleving en er is geen verwerkersovereenkomst nodig met de zzp’er zelf.

Bij twee gelijkwaardige verantwoordelijken, bijvoorbeeld wanneer twee partijen samen een systeem of app ontwikkelen, moeten beiden afzonderlijk voldoen aan alle AVG-verplichtingen. Gezamenlijke verantwoordelijkheid in die zin is zeldzaam, maar het is belangrijk om de eigen positie vooraf helder te hebben.

Hoe je als zzp’er praktisch aan de slag gaat

De Autoriteit Persoonsgegevens biedt een regelhulp met 10 stappen aan waarmee je kunt bepalen welke AVG-verplichtingen op jouw situatie van toepassing zijn. Dat is een nuttig startpunt, zeker als je nog niet precies weet waar je staat.

Leidinggevers.nl raadt aan om ook je algemene voorwaarden te controleren. De AVG stelt eisen aan hoe je daarin omgaat met persoonsgegevens en hoe je betrokkenen informeert over hun rechten. Veel standaard algemene voorwaarden waren bij de invoering van de AVG in 2018 nog niet aangepast. Controleer of de versie die jij gebruikt actueel is en voldoet aan de huidige eisen.

Tot slot: geef betrokkenen altijd actief je privacyverklaring mee zodra je persoonsgegevens van hen gaat verwerken. Wachten tot iemand ernaar vraagt, is niet voldoende. De informatieplicht is proactief.

Foto van Jelte van Renswoude
Jelte van Renswoude

Jelte van Renswoude schrijft over ondernemerschap, zakelijke ontwikkelingen en de uitdagingen van het moderne bedrijfsleven. Zijn interesse ligt bij onderwerpen als strategie, marketing, innovatie en leiderschap. In zijn artikelen combineert hij praktische inzichten met een frisse kijk op ondernemen, waarbij hij complexe onderwerpen toegankelijk maakt voor ondernemers en professionals.